Nghiên cứu văn nghệ dân gian: Vài nét về Lễ hội tung còn ở xã Ea Tam

83 02/05/2018 15:43 CH Đài Truyền thanh - Truyền hình

    Đồng bào các dân tộc thiểu số ở các tỉnh miền núi phía bắc (hầu hết là đồng bào Tày - Nùng) trong quá trình di cư vào huyện Krông Năng tỉnh Dak Lak sinh sống lập nghiệp, phần lớn nhờ sống tập trung nên vẫn còn giữ được khá nhiều tập tục, văn hóa truyền thống đặc sắc hàng ngìn năm của cha ông để lại. Trong đó có hội tung còn thường được tổ chức vào trung tuần tháng Giêng âm lịch, sau đó người dân chuẩn bị bước vào một mùa sản xuất mới.

    Theo từ điển Lễ tục Việt Nam của nhà xuất bản Văn hóa thông tin xuất bản năm 1996 thì tục đáng còn đã có cách đây hàng ngàn năm. Đánh còn là một trò chơi của các Mỵ nương (công chúa), các tiểu thư con của Lạc Hầu, Lạc Tướng đời Hùng Vương. Trong hội đền Hùng (Lâm Thao - Vĩnh Phú) môn này hiện vẫn giữ nguyên nếp chơi của thời trước. Còn là một quả cầu to bằng quả cam được khâu bằng vải, trong ruột được độn bông, cỏ mềm hay vải vụn…

Các đại biểu và nhân dân về tham dự Lễ hội Dân Gian Văn hóa Việt Bắc tại xã Ea Tam

    Quả còn và trò chơi “Tung còn” khi lan truyền đến các tỉnh miền núi phía bắc thì được độn thêm trong ruột bằng ngũ cốc như bắp, gạo, nếp và các loại đậu với ý nghĩa mang tính phồn thực với mong muốn có được một mùa màng bội thu, người người no ấm. Cũng có vùng như ở Trùng Khánh, Ba Bể…người ta còn độn thêm cát cho dể ném. Quả còn ở các tỉnh miền núi phía bắc có hình dáng đẹp hơn, được bọc bằng vải màu và được nối thêm những dây tua rua bằng vải với các màu ngũ sắc sặc sở trông rất đẹp mắt.

     Hội tung còn thường được tổ chức vào tuần cuối của tháng Giêng âm lịch (có nơi tổ chức vào tiết thanh minh) với mục đích cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Sau khi tan lễ hội, người dân bắt đầu xuống đồng tiếp tục vụ mùa sau một thời gian nghĩ ngơi ăn tết, vì vậy, có nơi còn gọi là hội “Lùng Tùng” - Tiếng Tày nghĩa là xuống đồng.

Đoàn văn nghệ các thôn tham gia văn nghệ với tiết mục hát Then

    Tung còn thường được tổ chức ở một khoảng đất rộng, gọi là sân còn, giữa sân trồng một cột tre cao 10 đến 20 mét, bên trên có một vòng tròn đường kính khoảng 20 Cm, được bọc bằng giấy màu gọi là vòng còn. Các thanh niên nam nữ tham gia chơi còn đứng đối diện nhau về hai phía sân còn và lần lượt ném quả còn sao cho lọt qua vòng còn. Khán giả đứng vây quanh sân còn xem và cổ vũ. Muốn ném còn bay cao, bay xa cũng cần phải có kỹ thuật, người ném còn phải xoay còn theo chiều kim đồng hồ rồi văng vụt lên. Quả còn lướt qua ngọn cột tre, những dây tua rua ngũ sắc xòe ra rất đẹp và người đầu tiên ném quả còn trúng giữa vòng còn sẽ được khán giả hò reo, khen ngợi, được ban tổ chức trao giải thưởng (giải thưởng lớn hay nhỏ tùy thuộc vào quy mô tổ chức). Ngoài ra, theo quan niệm tâm linh của đồng bào các tỉnh miền núi phía bắc, người đầu tiên ném được quả còn trúng giữa vòng còn xem như sẽ gặp may mắn trong suốt năm đó.

Dù đã chuyển đến xã Ea Tam định cư nhưng nhân dân các dân tộc phía bắc vẫn gìn giữ nét văn hóa riêng

     Cuộc chơi được kéo dài hay không tùy thuộc vào quy định của ban tổ chức trao một hay nhiều giải thưởng và tùy thuộc vào chiều cao của cột tre. Cột tre càng cao thì việc ném quả còn càng khó trúng, hội tung còn sẽ phải kéo dài cho đến khi có một hay nhiều người trúng mới thôi. Khi hội tung còn kết thúc cũng là lúc bà con bắt đầu xuống đồng cày cấy, chấm dứt những ngày ăn tết, vui chơi, hội hè đình đám…

Bí thư Đảng ủy xã Ea Tam, Đinh Công Hưởng cày đường cày đầu tiên tại lễ xuống đồng

      Có thể nói, xã Ea Tam huyện Krông Năng tỉnh Dak Lak là xã đã có nhiều cố gắng trong việc gìn giữ và phát huy tốt những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía bắc đang sinh sống trên đất Krông Năng theo đúng tinh thần Nghị quyết Trung ương V - Khóa VIII của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam. Nét văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc này cần được duy trì và phát triển nhằm giúp cho nhân dân các dân tộc tăng cường sự đoàn kết, yêu thương, học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau trong đời sống, sản xuất và sinh hoạt.

Trần Chi

Các bài viết cùng danh mục

Xem thêm các bài viết cũ hơn

Liên kết web

Thông tin liên hệ

UBND HUYỆN KRÔNG NĂNG

Số 98 Nguyễn Tất Thành, thị trấn Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk 

Email: Banbientap@
krongnang.daklak.gov.vn

Điện thoại:

0262.3674.568 - 0262.8584.584